Retatrutyd kontra Ozempic: wyniki badania TRANSCEND-T2D-2

Firma Eli Lilly ogłosiła 28 października 2026 r. wstępne wyniki badania fazy 3 TRANSCEND-T2D-2, w którym retatrutyd – eksperymentalny lek podawany raz w tygodniu – porównano bezpośrednio z semaglutydem (Ozempic) w najwyższej dopuszczonej dawce 2 mg. U dorosłych z cukrzycą typu 2 retatrutyd w ciągu 80 tygodni obniżył HbA1c i masę ciała bardziej niż Ozempic. To dane z komunikatu producenta – pełna, recenzowana publikacja jeszcze się nie ukazała, a lek nie jest dopuszczony w żadnym kraju.

Czym jest retatrutyd

Retatrutyd to eksperymentalny lek w zastrzyku podawany raz w tygodniu. Jedna cząsteczka pobudza trzy receptory: GIP, GLP-1 i glukagonu. Dla porównania semaglutyd (Ozempic) działa na receptor GLP-1, a tirzepatyd (Mounjaro) – na receptory GIP i GLP-1. Producent bada retatrutyd w kilku programach fazy 3: w cukrzycy typu 2, otyłości, bólu kolan w chorobie zwyrodnieniowej, obturacyjnym bezdechu sennym, przewlekłym bólu krzyża, stłuszczeniowej chorobie wątroby oraz w badaniu sercowo-naczyniowym.

Lilly podkreśla, że retatrutyd nie został dopuszczony przez FDA ani żaden inny urząd, a jego sprzedaż pacjentom jest nielegalna. To ważne, bo w internecie pojawiają się oferty „retatrutydu” z nieznanego źródła – takie produkty nie są lekiem i mogą być niebezpieczne.

Jak wyglądało badanie TRANSCEND-T2D-2

W badaniu wzięło udział 1298 dorosłych z cukrzycą typu 2, u których metformina (z inhibitorem SGLT2 lub bez) nie wystarczała do wyrównania glikemii. HbA1c na starcie wynosiło od 7,0 do 10,5% (średnio 8,3%), średnia masa ciała – 102,4 kg, a BMI – 36,8 kg/m². Uczestników przydzielono losowo w proporcji 2:2:1 do retatrutydu 9 mg, retatrutydu 12 mg albo Ozempicu 2 mg. Badanie było otwarte, czyli uczestnicy wiedzieli, jaki lek przyjmują. Głównym celem było wykazanie, że retatrutyd w wyższej dawce obniża HbA1c nie słabiej niż Ozempic.

Wyniki po 80 tygodniach

• HbA1c: spadek o 2,2 punktu procentowego w obu grupach retatrutydu wobec 1,8 punktu przy Ozempicu.
• Masa ciała: −19,5% (ok. 20,1 kg) i −20,9% (ok. 21,5 kg) wobec −9,4% (ok. 9,5 kg) przy Ozempicu.
• Większa poprawa cholesterolu nie-HDL, triglicerydów i skurczowego ciśnienia tętniczego.

Najczęstsze działania niepożądane dotyczyły przewodu pokarmowego: biegunka (28–33% wobec 26% przy Ozempicu), nudności (21–24% wobec 21%), zaparcia, wymioty i niestrawność. Częściej niż przy Ozempicu występowały dyzestezje, czyli nieprzyjemne odczucia skórne (4,8–6,5% wobec 2,7%). Większość działań niepożądanych była łagodna lub umiarkowana.

Wyniki podano według tzw. estymandy skuteczności, czyli tak, jakby wszyscy uczestnicy przyjmowali lek przez pełne 80 tygodni. Analizy uwzględniające osoby, które przerwały leczenie, zwykle pokazują nieco mniejsze efekty.

Co to oznacza w praktyce

Dla osób z cukrzycą typu 2 w Polsce wynik na razie niczego nie zmienia: retatrutyd nie jest dostępny, a komunikat producenta nie podaje terminu wniosku do Europejskiej Agencji Leków. Pełne wyniki mają zostać przedstawione na kongresie medycznym i w recenzowanym czasopiśmie – dopiero wtedy będzie można ocenić m.in. ryzyko hipoglikemii i wyniki w podgrupach pacjentów.

Badanie pokazuje kierunek rozwoju leków inkretynowych: kolejne cząsteczki dają coraz większy spadek masy ciała przy podobnej lub lepszej kontroli glikemii. Lilly porównuje też retatrutyd bezpośrednio z tirzepatydem w trwającym badaniu TRIUMPH-5 u dorosłych z otyłością. Wśród leków, które są bliżej rynku w UE, jest doustny orforglipron – więcej w tekście Orforglipron w UE: CHMP za tabletką GLP-1. Obecne możliwości leczenia opisuje przegląd leków na cukrzycę typu 2, a własne HbA1c można przeliczyć na średnią glikemię w kalkulatorze HbA1c.