Oliwa przed węglowodanami a cukier: badanie na myszach

Oliwa z oliwek podana na kwadrans przed glukozą spowalnia opróżnianie żołądka i łagodzi wczesny wzrost cukru we krwi – wynika z badania zespołu z Uniwersytetu w Kioto, opublikowanego w czasopiśmie „Diabetes”. Efekt zaobserwowano u myszy, także z cukrzycą typu 2. Praca tłumaczy mechanizm znanej strategii „węglowodany na końcu posiłku”, ale nie jest jeszcze dowodem na korzyść u ludzi.

Jak przebiegało doświadczenie

Myszy po nocnym poście podzielono na trzy grupy. Pierwsza dostawała wodę, a potem glukozę. Druga – oliwę z oliwek, a po 15 minutach glukozę. Trzecia – najpierw glukozę, a po 15 minutach oliwę. Badacze mierzyli stężenie glukozy, insuliny, glukagonu oraz hormonów jelitowych GIP i GLP-1. Tempo opróżniania żołądka oceniali pośrednio, na podstawie wchłaniania podanego doustnie paracetamolu.

Doświadczenia powtórzono m.in. u myszy z cukrzycą typu 2 (także z ciężkim niedoborem insuliny), u myszy pozbawionych receptora GLP-1, po farmakologicznym zablokowaniu glukagonu lub GLP-1 oraz po podwiązaniu nerwu błędnego. Sprawdzono też inne tłuszcze, aby ocenić, czy efekt dotyczy wyłącznie oliwy.

Co wykazano

• Oliwa podana przed glukozą zmniejszała wczesny wzrost glikemii i spowalniała przechodzenie treści z żołądka do jelita.
• Korzystne efekty utrzymywały się u myszy z cukrzycą typu 2 i ciężkim niedoborem insuliny.
• Zablokowanie samego glukagonu albo samego GLP-1 nie znosiło efektu – dopiero zablokowanie obu naraz go osłabiało. Według autorów oba hormony częściowo się zastępują.
• Po podwiązaniu nerwu błędnego działanie oliwy było słabsze, co wskazuje na udział układu nerwowego.

Zaskoczeniem okazała się rola glukagonu, który zwykle podnosi poziom cukru, pobudzając wątrobę do uwalniania glukozy. W tym doświadczeniu wraz z GLP-1 spowalniał opróżnianie żołądka, a przez to łagodził wzrost glikemii. Prof. Yabe ocenia, że kolejność, w jakiej składniki docierają do jelit, uruchamia skoordynowaną odpowiedź hormonów i nerwów.

Co to oznacza w praktyce

Wcześniejsze badania z udziałem ludzi sugerowały, że zjedzenie warzyw, białka lub tłuszczu przed węglowodanami ogranicza poposiłkowy wzrost glukozy. Nowa praca nie dowodzi tego u ludzi, ale proponuje wyjaśnienie, dlaczego tak się dzieje. Autorzy piszą, że wynik wzmacnia uzasadnienie dla badań klinicznych nad kolejnością spożywania posiłku u osób z cukrzycą i bez niej.

Ograniczenia są istotne: badanie prowadzono na myszach, podawano im czystą glukozę i oliwę, a nie zwykłe posiłki, a oceniano głównie wczesny wzrost glikemii. Oliwa jest też kaloryczna, więc jej dodawanie „na zapas” nie jest celem samym w sobie. Praktyczne sposoby na łagodniejszy wzrost cukru po jedzeniu opisuje tekst Jak obniżyć indeks glikemiczny posiłku, a o miejscu oliwy w diecie – Oliwa z oliwek w cukrzycy. Wartości IG produktów można sprawdzić w tabeli indeksu glikemicznego.