Otyłość u dzieci: PTOD proponuje nowy model leczenia

Polskie Towarzystwo Otyłości Dziecięcej (PTOD) przedstawiło stanowisko w sprawie organizacji leczenia otyłości u dzieci i młodzieży. Proponuje, by większość dzieci leczyli lekarze rodzinni (POZ), a te z poważniejszymi powikłaniami trafiały do poradni specjalistycznych i ośrodków referencyjnych. To propozycja towarzystwa naukowego – nie obowiązujące przepisy. Informację podała PAP 22 października 2026 r.

Skąd ta propozycja

Dokument powstał w grupie roboczej ds. zmian systemowych przy Zespole ds. przeciwdziałania otyłości, który działa przy Radzie ds. Zdrowia Publicznego Ministerstwa Zdrowia. Prezes PTOD, dr hab. n. med. Paweł Matusik, prof. Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, mówił PAP, że rodzic powinien wiedzieć, gdzie szukać pomocy i co się stanie po rozpoznaniu otyłości. Jak zaznaczył, „dziś potrzebujemy czytelnej ścieżki”.

Towarzystwo przypomina, że otyłość to przewlekła, złożona choroba, a nie problem estetyczny. Rozpoznanie powinno prowadzić do oceny zdrowia dziecka, sprawdzenia powikłań i ustalenia planu leczenia. PTOD postuluje regularne mierzenie masy i wzrostu dzieci w szkołach i w POZ, interpretowanie BMI z uwzględnieniem wieku i płci oraz egzekwowanie badań bilansowych – z powiązaniem raportowania ich wyników z finansowaniem świadczeń przez NFZ.

Trzy poziomy opieki

• POZ – dzieci z nadwagą lub otyłością pierwszego stopnia, bez istotnych powikłań lub z niewielkimi. Lekarz rodzinny robi wstępną diagnostykę (m.in. ciśnienie tętnicze, dostępne badania laboratoryjne, ocena stanu psychicznego), a wizyty kontrolne odbywają się co najmniej raz na trzy miesiące. W ramach opieki koordynowanej rodzina miałaby 4 konsultacje dietetyczne i 2 psychologiczne rocznie.
• Ambulatoryjna opieka specjalistyczna – dzieci z otyłością drugiego i trzeciego stopnia oraz z umiarkowanymi lub ciężkimi powikłaniami. PTOD proponuje osobne kontraktowanie poradni leczenia otyłości dziecięcej, w których pediatrzy pracowaliby z dietetykami, psychologami i fizjoterapeutami.
• Ośrodki referencyjne – najcięższe przypadki: poważne powikłania, brak efektów leczenia na niższych poziomach, kwalifikacja do leczenia bariatrycznego oraz podejrzenie wtórnych przyczyn otyłości (np. genetycznych lub podwzgórzowych).

Do oceny nasilenia powikłań eksperci wskazują pediatryczną skalę Edmonton, która uwzględnia m.in. problemy metaboliczne i psychologiczne. Skarbnik PTOD, prof. Małgorzata Wójcik, podkreśliła, że zalecenia trzeba przełożyć na codzienne życie rodziny – stąd nacisk na dostęp do dietetyka i psychologa, którego dziś w zorganizowanej ścieżce leczenia brakuje.

Co to oznacza dla rodziców

Na razie nic się nie zmienia – to propozycja, a decyzje o nowych świadczeniach i ich finansowaniu należą do Ministerstwa Zdrowia i NFZ. Już dziś pierwszym krokiem jest wizyta u lekarza rodzinnego i badania bilansowe, podczas których mierzy się wzrost i masę ciała dziecka.

Temat jest ważny także z perspektywy cukrzycy: otyłość to jeden z głównych czynników ryzyka cukrzycy typu 2, która coraz częściej pojawia się u nastolatków. Wcześniej ta sama ekspertka PTOD tłumaczyła, kiedy u dzieci rozważa się leki – opisuję to w tekście Leki GLP-1 u dzieci z otyłością: co radzi ekspertka PTOD. Szerzej o leczeniu: leczenie nadwagi i otyłości oraz jak wprowadzić aktywny styl życia.