Światowy Dzień Cukrzycy 2026: wczesne rozpoznanie i działanie

Światowy Dzień Cukrzycy przypada 14 listopada. W latach 2026–2027 kampania Międzynarodowej Federacji Diabetologicznej (IDF) przebiega pod hasłem „Early action on diabetes”, czyli wczesne działanie w cukrzycy. Chodzi o wcześniejsze rozpoznawanie choroby i zmniejszanie ryzyka cukrzycy typu 2. Temat dotyczy zarówno osób, które jeszcze nie wiedzą o swojej cukrzycy, jak i ich bliskich.

O co chodzi w tegorocznym haśle

IDF ogłosiła dwuletnie hasło w marcu 2026 r., a w Polsce przypomniał o nim 21 października portal mojacukrzyca.org, który tłumaczy je jako „Wczesne rozpoznanie cukrzycy”. Na stronie kampanii IDF podaje, że jej tegorocznym celem jest wczesna diagnoza i zmniejszanie ryzyka. Federacja przypomina, że wykrycie cukrzycy na wczesnym etapie pozwala uniknąć groźnych stanów, takich jak cukrzycowa kwasica ketonowa, oraz zapobiec lub opóźnić powikłania: choroby serca, niewydolność nerek, utratę wzroku i uszkodzenie nerwów.

Światowa Organizacja Zdrowia przyjęła to samo hasło. WHO dodaje do niego dostęp do kompleksowej opieki i walkę ze stygmatyzacją osób z cukrzycą.

Najważniejsze liczby

• Z cukrzycą żyje co dziewiąty dorosły na świecie (IDF).
• 635 mln dorosłych ma wysokie ryzyko cukrzycy typu 2 (IDF).
• Do 2050 r. liczba osób z cukrzycą ma wzrosnąć do 853 mln (prognoza IDF).
• Ponad 40% osób z cukrzycą nie ma rozpoznania (WHO).

WHO przypomina też o celach przyjętych w 2022 r.: do 2030 r. 80% osób z cukrzycą ma mieć rozpoznaną chorobę, a wszystkie osoby z cukrzycą typu 1 – dostęp do insuliny w przystępnej cenie i do samokontroli glikemii.

Wczesne działanie a cukrzyca typu 1 i typu 2

W materiałach IDF najwięcej miejsca zajmuje cukrzyca typu 2. Często rozwija się powoli i bez wyraźnych objawów, dlatego IDF zachęca do sprawdzenia własnego ryzyka i do wczesnego kontaktu z lekarzem. Zmniejszanie czynników ryzyka może zapobiec chorobie albo opóźnić jej początek – więcej w tekście o profilaktyce cukrzycy typu 2.

WHO osobno podkreśla cukrzycę typu 1: może zacząć się w każdym wieku, rozwija się zwykle szybko i bywa przeoczona albo źle rozpoznana. Wczesne rozpoznanie typu 1 to przede wszystkim mniejsze ryzyko kwasicy ketonowej przy diagnozie. Temat łączy się z badaniami przesiewowymi w kierunku przeciwciał, opisanymi we wpisie o wynikach projektu EDENT1FI.

Co to oznacza w praktyce

WHO wymienia typowe objawy, które powinny skłonić do zbadania glukozy:

• wzmożone pragnienie,
• częste oddawanie moczu,
• zmęczenie,
• niewyraźne widzenie,
• niewyjaśniona utrata masy ciała.

Cukrzyca typu 2 długo może nie dawać żadnych objawów, więc ich brak nie wyklucza choroby. Jak rozpoznać pierwsze sygnały, wyjaśniam we wpisie o pierwszych objawach cukrzycy.

Osoby, które już chorują, mogą wykorzystać 14 listopada, żeby porozmawiać z bliskimi o objawach i badaniach – zwłaszcza w rodzinach, w których ktoś ma cukrzycę typu 1.