W skrócie
- HbA1c oznacza się według PTD raz w roku u osób stabilnych, które osiągają cele, i co najmniej raz na kwartał, gdy cele nie są osiągnięte lub zmieniono leczenie.
- Raz w roku wykonuje się też kontrolę nerek (stosunek albuminy do kreatyniny w moczu i eGFR), badanie czucia stóp i ocenę dna oka według zaleceń okulisty.
- Ciśnienie mierzy się na każdej wizycie, a cel to według PTD 120–129/70–79 mm Hg.
- Przy metforminie stosowanej dłużej niż 5 lat warto oznaczać witaminę B12.
Cukrzyca typu 2 przez lata może nie dawać objawów, a powikłania rozwijają się po cichu. Regularne badania pozwalają wychwycić je wcześnie, kiedy da się je jeszcze zatrzymać. Poniżej zestaw badań, które zaleca się osobom z cukrzycą typu 2, z częstotliwością podaną w zaleceniach PTD 2026 i ADA 2026.
Badania i ich częstotliwość
| Badanie | Jak często | Po co |
|---|---|---|
| HbA1c | Raz w roku przy stabilnych wynikach w celu, co najmniej raz na kwartał, gdy cele nie są osiągnięte lub zmieniono leczenie (PTD) | Średnia glikemia z ostatnich 2–3 miesięcy |
| Stosunek albuminy do kreatyniny w moczu (ACR) | Raz w roku, od rozpoznania w typie 2 (PTD) | Wczesne wykrycie uszkodzenia nerek |
| Kreatynina i eGFR | Co najmniej raz w roku (PTD) | Ocena wydolności nerek i dawek leków |
| Badanie dna oka | ADA: raz w roku; PTD: przy braku zmian i dobrym wyrównaniu co 2–3 lata, a po rozpoznaniu typu 2 od razu | Wczesna retinopatia, często bez objawów |
| Badanie stóp (monofilament 10 g) | Raz w roku (PTD), oglądanie stóp na każdej wizycie (ADA) | Neuropatia i ryzyko zespołu stopy cukrzycowej |
| Ciśnienie tętnicze | Na każdej wizycie, nie rzadziej niż co 6 miesięcy (PTD) | Ochrona serca i nerek |
| Lipidogram | Okresowo, zależnie od ryzyka sercowo-naczyniowego (PTD) | Cel LDL: poniżej 70 mg/dl przy wysokim, poniżej 55 mg/dl przy bardzo wysokim ryzyku |
| Witamina B12 | Przy metforminie powyżej 5 lat (ADA) | Wykrycie niedoboru |
| Stomatolog | Raz w roku (ADA) | Choroby przyzębia częściej występują w cukrzycy |
Częstotliwość może być inna w Twoim przypadku, np. przy powikłaniach, insulinie lub chorobach serca. Dokładny harmonogram ustal z diabetologiem, a przed wizytą przygotuj się według wskazówek z wpisu jak przygotować się na wizytę u diabetologa.
Co jeszcze warto kontrolować
- Sen i bezdech: sen a cukrzyca.
- Samopoczucie psychiczne, w tym stres związany z cukrzycą: cukrzyca a emocje.
- Szczepienia zgodnie z kalendarzem i zaleceniami lekarza.
- Nerki i leki: cukrzyca a zdrowie nerek.
Brak objawów nie oznacza braku powikłań.,Nie czekaj na zaproszenie na badania. Umów je sama lub sam, jeśli minął zalecany czas.,Zgłoś lekarzowi nowe objawy: drętwienie stóp, pogorszenie widzenia, obrzęki, bóle w klatce piersiowej.,Wyniki badań zbieraj w jednym miejscu i przynoś na wizyty.
Rozmawiaj z diabetologiem. Dzielę się wiedzą i swoim doświadczeniem, ale ilość węglowodanów w posiłkach, dawki insuliny i dietę zawsze dopasuj ze swoim lekarzem lub dietetykiem.
Źródła
- Polskie Towarzystwo Diabetologiczne, Zalecenia kliniczne 2026, rozdziały o kontroli glikemii i powikłań (streszczenie opieka.farm).
- American Diabetes Association, Standards of Care in Diabetes—2026, rozdział 4, tabela 4.1.
Dodaj komentarz