W skrócie
- Światowy Dzień Cukrzycy obchodzimy 14 listopada. Ustanowiły go w 1991 roku Międzynarodowa Federacja Diabetologiczna (IDF) i WHO.
- Data upamiętnia urodziny Fredericka Bantinga (1891), współodkrywcy insuliny.
- Hasło kampanii 2026 to „Early action on diabetes” (wczesne działanie), a według WHO ponad 40% osób z cukrzycą na świecie nie ma rozpoznania.
- Najprostsze, co możesz zrobić w tym dniu, to sprawdzić glukozę na czczo i dowiedzieć się, kiedy wypada Twoje badanie przesiewowe.
14 listopada wiele organizacji, szkół i gabinetów organizuje bezpłatne pomiary glikemii, spotkania edukacyjne i akcje informacyjne. Poniżej wyjaśniamy, skąd wzięło się to święto, czego dotyczy kampania w 2026 roku i jak możesz wykorzystać ten dzień dla siebie lub bliskich.
Skąd wzięło się święto
Światowy Dzień Cukrzycy ustanowiono w 1991 roku jako odpowiedź na rosnącą liczbę zachorowań na całym świecie. Zrobiły to wspólnie Międzynarodowa Federacja Diabetologiczna i Światowa Organizacja Zdrowia. Datę wybrano nieprzypadkowo: 14 listopada urodził się w 1891 roku Frederick Banting, kanadyjski lekarz i fizjolog, który wraz z asystentem Charlesem Bestem odkrył insulinę. Głównym celem obchodów jest podnoszenie świadomości na temat przyczyn, objawów, sposobów leczenia i powikłań cukrzycy.
Hasło 2026: „Early action on diabetes”
Według strony WHO poświęconej kampanii 2026 skupia się ona na wcześniejszym rozpoznawaniu cukrzycy, dostępie do kompleksowej opieki i walce ze stygmatyzacją. Punktem wyjścia jest informacja, że ponad 40% osób z cukrzycą na świecie nie ma rozpoznania. Państwa członkowskie WHO przyjęły w 2022 roku pięć globalnych celów na 2030 rok, wśród nich 80% osób z cukrzycą z rozpoznaniem i dobrym wyrównaniem oraz powszechny dostęp do przystępnej cenowo insuliny dla osób z cukrzycą typu 1.
Co możesz zrobić 14 listopada
- Zbadaj glukozę na czczo w laboratorium, najlepiej po przygotowaniu opisanym we wpisie Badanie glukozy: jak się przygotować.
- Sprawdź, co oznaczają Twoje wyniki: pomoże w tym wpis Cukier na czczo 110 mg/dl oraz przelicznik mmol/l na mg/dl.
- Przyjrzyj się objawom, które mogą sugerować wysoką glikemię: dużemu pragnieniu, częstemu oddawaniu moczu, suchości w ustach, osłabieniu i senności.
- Porozmawiaj z bliskimi osobami po 45. roku życia lub z czynnikami ryzyka, że badanie warto zrobić.
- Jeśli masz cukrzycę, umów wizytę kontrolną i przygotuj się do niej według wpisu Jak przygotować się na wizytę u diabetologa.
Kto powinien się badać
Według zaleceń PTD 2026 badania przesiewowe wykonuje się u wszystkich osób po 45. roku życia co 3 lata, a u osób z czynnikami ryzyka, czyli z nadwagą, cukrzycą w rodzinie, nadciśnieniem lub zaburzeniami lipidowymi, raz w roku. Norma glikemii na czczo to poniżej 100 mg/dl, a wartości 100–125 mg/dl oznaczają stan przedcukrzycowy. Rozpoznanie cukrzycy wymaga potwierdzenia badaniem laboratoryjnym.
| Badanie | Prawidłowo | Stan przedcukrzycowy | Cukrzyca |
|---|---|---|---|
| Glukoza na czczo | poniżej 100 mg/dl | 100–125 mg/dl | od 126 mg/dl |
| HbA1c | poniżej 5,7% | 5,7–6,4% | od 6,5% |
| OGTT, 120. minuta | poniżej 140 mg/dl | 140–199 mg/dl | od 200 mg/dl |
Jednorazowy pomiar z glukometru w trakcie akcji profilaktycznej nie rozpoznaje cukrzycy. Wynik poza normą trzeba potwierdzić w laboratorium i omówić z lekarzem.
Najczęstsze pytania
Kiedy jest Światowy Dzień Cukrzycy?
Zawsze 14 listopada, w dniu urodzin Fredericka Bantinga.
Kto ustanowił Światowy Dzień Cukrzycy?
Międzynarodowa Federacja Diabetologiczna (IDF) i Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) w 1991 roku.
Jakie jest hasło na 2026 rok?
„Early action on diabetes”, czyli wczesne działanie. Kampania podkreśla wczesne rozpoznanie, dostęp do opieki i przeciwdziałanie stygmatyzacji.
Rozmawiaj z diabetologiem. Dzielę się wiedzą i swoim doświadczeniem, ale ilość węglowodanów w posiłkach, dawki insuliny i dietę zawsze dopasuj ze swoim lekarzem lub dietetykiem.
Źródła
- Światowa Organizacja Zdrowia, World Diabetes Day 2026 (strona kampanii).
- Strefa Diabetyka, „14 listopada – Światowy Dzień Cukrzycy”.
- Polskie Towarzystwo Diabetologiczne, Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u osób z cukrzycą 2026 (omówienie: opieka.farm, Cukrzyca PTD 2026).
Dodaj komentarz