Sam wskaźnik BMI w części przypadków zawyża, a częściej zaniża rozpoznanie otyłości. Tak wynika z analizy danych 844 108 dorosłych z Chin, Wielkiej Brytanii, USA i Hiszpanii, opublikowanej 11 listopada 2026 r. w „Nature”. Autorzy sprawdzili nową definicję otyłości, zaproponowaną w 2025 r. przez komisję czasopisma „The Lancet Diabetes & Endocrinology”, która dzieli otyłość na kliniczną i przedkliniczną. Temat dotyczy także osób z cukrzycą typu 2 i stanem przedcukrzycowym, u których masa ciała i rozmieszczenie tkanki tłuszczowej mają duże znaczenie.
W skrócie
- Badanie objęło 844 108 dorosłych z czterech dużych kohort (Chiny, Wielka Brytania, USA, Hiszpania).
- Po dodaniu obwodu talii i stosunku talii do wzrostu okazało się, że samo BMI zawyżało otyłość u 1,2–3,1%, a zaniżało u 5,2–8,6% uczestników.
- Otyłość kliniczna (z zaburzeniami pracy narządów) stanowiła 22,7–31,3% wszystkich przypadków otyłości.
- U 77,4–91,3% osób z otyłością przedkliniczną w ciągu 10 lat nie doszło do przejścia w otyłość kliniczną.
- To wyniki badania naukowego – nie zmieniają automatycznie zasad diagnozowania i leczenia w Polsce.
Otyłość kliniczna i przedkliniczna
Komisja z 2025 r. zaproponowała, by nie opierać rozpoznania wyłącznie na BMI. BMI to stosunek masy ciała do wzrostu – nie pokazuje, ile w organizmie jest tkanki tłuszczowej ani gdzie się ona odkłada. Według nowych założeń nadmiar tkanki tłuszczowej należy potwierdzić innymi pomiarami, np. obwodem talii, a następnie ocenić, czy już zaszkodził zdrowiu:
- otyłość kliniczna – nadmiar tkanki tłuszczowej doprowadził do zaburzeń pracy organizmu lub uszkodzenia narządów,
- otyłość przedkliniczna – tkanki tłuszczowej jest za dużo, ale narządy działają prawidłowo; ryzyko przyszłych chorób jest większe.
W badaniu za podwyższony obwód talii przyjęto co najmniej 102 cm u mężczyzn i 88 cm u kobiet (u osób z Chin – 90 i 85 cm). Progi stosunku talii do wzrostu zależały od pochodzenia etnicznego i wynosiły zwykle ok. 0,55–0,59.
Co pokazały dane
Połączenie BMI z pomiarami talii zwiększyło liczbę rozpoznanych przypadków otyłości o 3,3–7,4% w porównaniu z klasyfikacją opartą tylko na BMI. Otyłość kliniczna występowała u 5,6–10,9% całej badanej populacji.
Najważniejsze różnice dotyczyły rokowania. Zwiększone ryzyko zgonu wiązało się z otyłością rozpoznaną według połączonej definicji, ale nie z otyłością stwierdzoną wyłącznie na podstawie BMI. Otyłość kliniczna wiązała się z wyraźnie wyższą śmiertelnością z wszystkich przyczyn (współczynnik ryzyka 1,69), a przedkliniczna – tylko z umiarkowanie podwyższonym ryzykiem (1,19). Większość osób z otyłością przedkliniczną nie przeszła w ciągu dekady do otyłości klinicznej. Autorzy, wśród nich An Pan i Francesco Rubino, uważają, że oba stany wymagają innego podejścia do leczenia, i opowiadają się za przyjęciem tej klasyfikacji na świecie.
Co to oznacza w praktyce
Wyniki wzmacniają argument, że przy ocenie masy ciała warto mierzyć także obwód talii – zwłaszcza u osób z ryzykiem cukrzycy typu 2, bo otyłość brzuszna jest jednym z jej głównych czynników ryzyka. Osoba z „prawidłowym” BMI, ale dużym obwodem talii, może mieć nadmiar tkanki tłuszczowej, którego samo BMI nie pokaże. Z kolei podział na otyłość kliniczną i przedkliniczną może w przyszłości pomagać w ustalaniu, komu najpilniej proponować leczenie, np. farmakologiczne lub operacyjne.
Wskazania do leków na otyłość dopuszczonych w UE, np. Wegovy, nadal opierają się na progach BMI. O tym, jakie znaczenie ma już umiarkowana redukcja masy ciała, więcej w tekście Co daje utrata 5–15% masy ciała, a o związku otyłości brzusznej z insulinoopornością – w artykule Insulinooporność: objawy i badania.
Źródła
- Pan A., Yang S., Ramos R. i wsp., Validation of clinical and preclinical obesity across global cohorts, Nature, 11.11.2026. doi 10.1038/s41586-026-11237-5
- Nature Portfolio, Health: Moving beyond BMI-based obesity diagnosis, komunikat prasowy, 12.11.2026. natureasia.com/en/info/press-releases/detail/9479
- Rynek Zdrowia, BMI myli się w obie strony. Nowa definicja otyłości sprawdzona na 844 tys. osób, 12.11.2026. rynekzdrowia.pl
Dodaj komentarz