Cukrzyca typu 1: polska terapia Treg gotowa do badań klinicznych

Polska firma biotechnologiczna PolTREG zakończyła badania przedkliniczne terapii, która ma hamować atak układu odpornościowego na komórki produkujące insulinę w cukrzycy typu 1. Projekt sfinansowała Agencja Badań Medycznych (ABM), która opisała jego wyniki 22 września 2026 r. To wczesny etap prac: terapii nie podawano jeszcze pacjentom, a kolejnym krokiem ma być pierwsza faza badań klinicznych.

Na czym polega terapia

Cukrzyca typu 1 jest chorobą autoimmunologiczną – układ odpornościowy niszczy komórki beta trzustki, które wytwarzają insulinę. Limfocyty T regulatorowe to komórki, których zadaniem jest wyciszanie nadmiernej reakcji odpornościowej. W projekcie PolTREG mają one rozpoznawać konkretne antygeny związane z cukrzycą typu 1 i właśnie tam wysyłać sygnał hamujący do innych komórek odpornościowych.

Na tym polega różnica w porównaniu z terapią poliklonalną, która nie jest skierowana na jeden określony cel. Jak tłumaczy kierownik projektu dr n. med. Mateusz Gliwiński, celem nie jest wyciszenie całego układu odpornościowego, tylko zahamowanie tej reakcji, która odpowiada za rozwój choroby.

Co zrobiono w badaniach przedklinicznych

Najtrudniejsze było znalezienie właściwego celu. Badacze nie mogli potraktować całej cząsteczki, na przykład insuliny, jako jednego antygenu – musieli wskazać krótkie fragmenty, które mają znaczenie dla odpowiedzi immunologicznej. Według ABM prace obejmowały:

• analizę surowicy pacjentów w poszukiwaniu krótkich fragmentów peptydowych autoantygenów cukrzycowych,
• testy laboratoryjne wybranych sekwencji – czy pozwalają uzyskać limfocyty T regulatorowe i je aktywować,
• sprawdzenie, czy komórki zachowują funkcję po kolejnych modyfikacjach.

Co to oznacza w praktyce

Badania przedkliniczne pozwalają przygotować terapię do badań z udziałem ludzi, ale – jak zaznacza sama ABM – nie można jeszcze mówić o jej skuteczności u pacjentów. Pierwsza faza badań klinicznych sprawdza przede wszystkim bezpieczeństwo. Do ewentualnej rejestracji leku potrzebne są kolejne fazy, co zwykle trwa wiele lat.

PolTREG rozwija też drugą terapię – opartą na limfocytach poliklonalnych. W sierpniu 2025 r. firma poinformowała o podaniu jej pierwszemu uczestnikowi badania II fazy PreTreg. Badanie ma objąć 150 osób w wieku 3–18 lat z wysokim genetycznym ryzykiem cukrzycy typu 1, u których choroba nie dała jeszcze objawów. Dlatego coraz większe znaczenie mają badania przesiewowe – więcej o nich we wpisie o wynikach programu EDENT1FI. O tym, jak rozwija się choroba, przeczytasz we wpisie skąd się bierze cukrzyca typu 1.