W skrócie
- Lipidogram obejmuje cholesterol całkowity, LDL, HDL, nie-HDL i trójglicerydy; nie musi być wykonywany na czczo, chyba że trójglicerydy przekraczają 440 mg/dl (5 mmol/l).
- U osób z cukrzycą cel LDL zależy od kategorii ryzyka (od poniżej 100 mg/dl do poniżej 40 mg/dl), a trójglicerydów poniżej 135 mg/dl (PTD 2026).
- Osoby bez czynników ryzyka badają lipidogram co 3–5 lat, z czynnikami ryzyka co rok, a w leczeniu lekami co 6–12 miesięcy.
- Dieta, ruch, redukcja masy ciała i dobre wyrównanie cukrzycy poprawiają lipidogram, ale o statynach decyduje lekarz.
Cholesterol sam w sobie nie jest wrogiem: jest potrzebny organizmowi. Problemem są zbyt wysokie stężenia frakcji LDL i trójglicerydów, które sprzyjają miażdżycy. U osób z cukrzycą ryzyko sercowo-naczyniowe jest większe, więc cele lipidowe są ostrzejsze niż w populacji ogólnej. Ten wpis zastępuje osobne artykuły o cholesterolu i lipidogramie.
Co obejmuje lipidogram
| Parametr | Co oznacza |
|---|---|
| Cholesterol całkowity | Suma wszystkich frakcji cholesterolu |
| LDL | Frakcja „zły” cholesterol, główny cel leczenia |
| HDL | Frakcja „dobry” cholesterol |
| Nie-HDL | Suma lipoprotein biorących udział w rozwoju miażdżycy |
| Trójglicerydy | Tłuszcze, źródło energii; rosną m.in. przy źle wyrównanej cukrzycy, nadmiarze cukrów i alkoholu |
Według Alab lipidogram można rozszerzyć o lipoproteinę(a) i apolipoproteinę B. Ocena zależy od całościowego ryzyka sercowo-naczyniowego, nie tylko od jednej liczby.
Cele lipidowe w cukrzycy (PTD 2026)
| Kategoria ryzyka | LDL | Nie-HDL | Trójglicerydy |
|---|---|---|---|
| Umiarkowane | poniżej 100 mg/dl | poniżej 130 mg/dl | poniżej 135 mg/dl |
| Wysokie | poniżej 70 mg/dl | poniżej 100 mg/dl | poniżej 135 mg/dl |
| Bardzo wysokie | poniżej 55 mg/dl | poniżej 85 mg/dl | poniżej 135 mg/dl |
| Ekstremalnie wysokie | poniżej 40 mg/dl | poniżej 70 mg/dl | poniżej 135 mg/dl |
Do której kategorii należysz, określa lekarz na podstawie wieku, czasu trwania cukrzycy, powikłań, nadciśnienia i chorób serca. Nie przypisuj sobie kategorii samodzielnie.
Jak przygotować się do badania
Według Alab profil lipidowy nie musi być wykonywany na czczo. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy trójglicerydy przekraczają 5 mmol/l (440 mg/dl), wtedy badanie powtarza się na czczo. Kilka dni przed badaniem unikaj bardzo tłustych potraw, zgłoś się rano i odpocznij 15 minut przed pobraniem.
Jak często badać
Alab podaje: co 3–5 lat u osób bez czynników ryzyka, co rok przy czynnikach ryzyka i co 6–12 miesięcy w trakcie leczenia farmakologicznego. Cukrzyca jest czynnikiem ryzyka, więc zwykle badanie powtarza się co najmniej raz w roku, zgodnie z zaleceniem diabetologa.
Nie odstawiaj statyn bez rozmowy z lekarzem, nawet jeśli wynik się poprawił.,Nie stosuj „odtruwających” kuracji na cholesterol z internetu zamiast leczenia.,Bardzo wysokie trójglicerydy z bólem brzucha wymagają pilnej konsultacji.
Rozmawiaj z diabetologiem. Dzielę się wiedzą i swoim doświadczeniem, ale ilość węglowodanów w posiłkach, dawki insuliny i dietę zawsze dopasuj ze swoim lekarzem lub dietetykiem.
Źródła
- Alab laboratoria, Lipidogram (profil lipidowy).
- Opieka.farm, Cukrzyca: wytyczne PTD 2026 (cele lipidowe).
Dodaj komentarz