W skrócie
- Kryształy w moczu to osady soli i kwasów, które mogą pojawić się także u zdrowych osób, a znaczenie ma ich rodzaj, ilość i towarzyszące objawy.
- Obecność szczawianu wapnia jest według ALAB zjawiskiem naturalnym, a niepokój budzi dopiero znacznie podwyższone stężenie, zwłaszcza z pasmami śluzu.
- Najczęstsza jest kamica szczawianowo-wapniowa; fosforany tworzą się w moczu zasadowym, a moczany wiążą się z dietą bogatą w puryny.
- Podstawą profilaktyki jest picie ponad 2 litrów płynów dziennie (jeśli lekarz nie zaleca inaczej), ograniczenie soli i nadmiaru białka zwierzęcego.
Wynik „kryształy w moczu” brzmi niepokojąco, ale sam w sobie rzadko jest chorobą. Poniżej, jakie rodzaje kryształów i osadów opisuje się w badaniu moczu, kiedy trzeba zrobić dodatkowe badania i jak ograniczać ryzyko kamicy.
Rodzaje kryształów i co zwykle oznaczają
| Kryształy lub osad | Kiedy powstają | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Szczawiany wapnia | Po diecie z dużą ilością szczawianów (szpinak, rabarbar, szczaw), przy zaburzeniach jelit i genetycznych | Małe ilości zwykle nie są problemem; przy powtarzających się dużych ilościach potrzebna diagnostyka |
| Fosforany (także bezpostaciowe) | W moczu zasadowym, po posiłkach, przy niektórych zakażeniach | Często dotyczą też ciąży; sam wynik nie oznacza choroby |
| Moczany (kwas moczowy) | W moczu kwaśnym, po diecie bogatej w puryny | Podwyższone mogą sprzyjać kamicy moczanowej |
| Wapń w moczu | Przy zaburzeniach gospodarki wapniowej, diecie | Interpretacja wymaga badania dobowej zbiórki moczu i oceny lekarza |
| Biały osad, piasek | Najczęściej kryształy fosforanów lub moczanów; może być też śluz, leukocyty lub drożdże | Ocena w badaniu ogólnym moczu |
Kamica układu moczowego
Gdy kryształy łączą się w większe złogi, mogą tworzyć kamienie. Według ALAB wyróżnia się m.in. kamicę szczawianowo-wapniową (najczęstszą), fosforanowo-wapniową (w moczu zasadowym), moczanową (związaną z dietą bogatą w puryny) i fosforanowo-magnezowo-amonową (związaną z zakażeniami). Objawy to silny ból w okolicy lędźwiowej, kolka nerkowa i czasem krew w moczu; wtedy potrzebna jest szybka pomoc lekarska.
Co zrobić, gdy w wyniku są kryształy
- Powtórz badanie ogólne moczu, oddając próbkę prawidłowo (środkowy strumień, poranny mocz).
- Pij więcej płynów. Według ALAB zaleca się ponad 2 litry dziennie przy kamicy, o ile lekarz nie ustali inaczej.
- Ogranicz sól i nadmiar białka zwierzęcego, a przy szczawianach produkty o dużej zawartości szczawianów w nadmiarze.
- Jeśli kryształy pojawiają się wielokrotnie lub masz dolegliwości, zgłoś się do lekarza. Może zlecić pH moczu, stężenie cytrynianu, zbiórkę dobową i USG.
Nie wykluczaj nagle wszystkich produktów bogatych w szczawiany ani wapnia. Dietę ustal z lekarzem lub dietetykiem.,Przy cukrzycy dbaj o nawodnienie, zwłaszcza gdy glikemia jest wysoka: zob. częste oddawanie moczu.,Krew w moczu, silny ból w lędźwiach lub gorączka wymagają pilnej konsultacji.,Nie stosuj suplementów „na kamienie” bez wiedzy lekarza.
Rozmawiaj z diabetologiem. Dzielę się wiedzą i swoim doświadczeniem, ale ilość węglowodanów w posiłkach, dawki insuliny i dietę zawsze dopasuj ze swoim lekarzem lub dietetykiem.
Źródła
- ALAB laboratoria, Szczawiany wapnia w moczu: o czym świadczą, interpretacja wyników badań.
- ALAB laboratoria, Kamica układu moczowego: przyczyny, rodzaje, objawy, zalecenia dietetyczne.
- Mayo Clinic, Urinalysis: overview.
Dodaj komentarz