Yerba mate a cukrzyca: czy yerba mate jest zdrowa?

Yerba mate to napar z liści ostrokrzewu paragwajskiego (Ilex paraguariensis), popularny w Ameryce Południowej i coraz częściej w Polsce. Jako napój bez cukru wydaje się dobrym wyborem dla osoby z cukrzycą, ale ma kofeinę, a jej wpływ na glikemię nie jest jednoznaczny.

Yerba mate a glikemia: co pokazują badania

W małym badaniu pilotażowym (Klein i wsp., Journal of the American College of Nutrition, 2011) u osób ze stanem przedcukrzycowym i cukrzycą typu 2 picie yerba mate wiązało się z poprawą glikemii i lipidów. Późniejsza meta-analiza 13 badań z randomizacją (Frontiers in Endocrinology, 2025) wykazała obniżenie glikemii poposiłkowej średnio o 12,8 mg/dl, HbA1c o 0,37 punktu procentowego i wskaźnika HOMA o 0,24, bez istotnego wpływu na cholesterol, triglicerydy i masę ciała.

To obiecujące, ale wciąż wstępne wyniki: badania były niewielkie i różnorodne. Traktuj yerba mate jako napój zastępujący słodzone, a nie lek. Nie zmieniaj leczenia na podstawie herbaty.

Yerba mate w liczbach

• Napar bez cukru: praktycznie 0 g węglowodanów i bardzo niska kaloryczność.
• Butelkowe napoje z yerba mate bywają słodzone i mogą mieć kilkanaście gramów cukru na porcję. Sprawdź tabelę wartości odżywczych.
• Dodatek miodu, syropu lub mleka zmienia bilans: łyżeczka miodu to ok. 5–6 g węglowodanów.

Więcej o słodzeniu napojów przy cukrzycy piszę we wpisie jaki cukier dla cukrzyka, a o zamiennikach w erytrytolu i ksylitolu.

Bezpieczeństwo: temperatura i kofeina

Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) w 2016 roku uznała picie bardzo gorących napojów (powyżej 65°C) za prawdopodobnie rakotwórcze dla człowieka (grupa 2A) w odniesieniu do raka przełyku. Wskazała, że to temperatura, a nie sam napój, wydaje się odpowiadać za ryzyko. Yerba mate pita w temperaturze niepowodującej oparzeń została zaklasyfikowana jako niemożliwa do oceny (grupa 3). Tradycyjnie mate pije się w ok. 70°C, więc pozwól naparowi lekko ostygnąć.

W badaniach opisywano też działania niepożądane, takie jak podrażnienie błon śluzowych, bezsenność, przyspieszone tętno, bóle głowy i dolegliwości żołądkowo-jelitowe, czyli typowe skutki kofeiny i drażniących składników.

Jak pić yerba mate przy cukrzycy

• Parz w wodzie ok. 70–80°C i poczekaj, aż napar ostygnie poniżej 65°C.
• Pij bez cukru i miodu, ewentualnie z plasterkiem cytryny.
• Ogranicz ilość do 1–2 kubków dziennie i nie pij jej wieczorem.
• Unikaj gotowych napojów mate z cukrem albo wybieraj wersje bez cukru.

Na co uważać

• Yerba mate nie zastępuje leków ani diety, a jej wpływ na glikemię jest niewielki i niepotwierdzony w dużych badaniach.
• Zbyt gorący napar może uszkadzać przełyk.
• Przy pierwszych porcjach sprawdź glikemię i samopoczucie, zwłaszcza przy leczeniu insuliną.