W skrócie
- Retinopatia cukrzycowa to uszkodzenie naczyń siatkówki, które długo nie daje objawów, więc wykrywa je dopiero badanie dna oka po rozszerzeniu źrenic.
- Pierwsze badanie: w typie 1 nie później niż po 5 latach od rozpoznania, w typie 2 od razu po rozpoznaniu, w ciąży przed ciążą lub w I trymestrze i potem w każdym trymestrze.
- Przy braku zmian w dwóch kolejnych badaniach rocznych kontrole można rzadzić do co 2–3 lat.
- Leczenie to laseroterapia (retinopatia proliferacyjna) i iniekcje anty-VEGF (obrzęk plamki), a nagła utrata wzroku wymaga pilnej diagnostyki.
Oczy należą do narządów, które cierpią przy długotrwale wysokiej glikemii i nadciśnieniu. Regularne badania pozwalają wykryć zmiany, zanim pojawi się pogorszenie widzenia, i zastosować leczenie, które realnie chroni wzrok.
Kiedy badać dno oka
| Sytuacja | Kiedy pierwsze badanie | Kontrola |
|---|---|---|
| Cukrzyca typu 1 | nie później niż po 5 latach od rozpoznania | co roku, przy braku zmian w dwóch badaniach co 2–3 lata |
| Cukrzyca typu 2 | bezpośrednio po rozpoznaniu | co roku, przy braku zmian w dwóch badaniach co 2–3 lata |
| Ciąża z cukrzycą przedgestacyjną | przed ciążą lub w I trymestrze | w każdym trymestrze i do roku po porodzie |
Badanie wykonuje okulista po rozszerzeniu źrenic, więc po nim nie prowadź samochodu. Poproś o opis dna oka z oceną stopnia retinopatii i przynieś go diabetologowi.
Objawy, które wymagają szybkiej reakcji
| Objaw | Co robić |
|---|---|
| Nagła utrata lub pogorszenie widzenia | pilnie do okulisty lub na SOR okulistyczny |
| Ciemne plamy lub nowe „muszki” w polu widzenia | badanie dna oka w trybie pilnym |
| Zniekształcenie obrazu, falowanie prostych linii | pilna kontrola plamki |
| Powolne pogorszenie ostrości | badanie okulistyczne, także w kierunku zaćmy |
Leczenie
| Metoda | Kiedy stosowana |
|---|---|
| Fotokoagulacja laserowa | retinopatia proliferacyjna, zmniejsza ryzyko utraty wzroku |
| Iniekcje dośródszklistkowe anty-VEGF | obrzęk plamki żółtej, poprawiają widzenie |
| Wyrównanie glikemii i ciśnienia | zmniejsza ryzyko progresji |
Ważne uwagi
Kwas acetylosalicylowy stosowany w profilaktyce sercowo-naczyniowej nie zwiększa ryzyka krwotoku do siatkówki. Agoniści GLP-1 nie wykazują powiązania z rozwojem retinopatii, jednak bardzo szybkie obniżenie glikemii może przejściowo pogorszyć istniejącą chorobę, dlatego okulista powinien być poinformowany o zmianie leczenia.
Nie czekaj na objawy: retinopatia jest bezbolesna i długo ukryta.,Nie omijaj okulisty tylko dlatego, że „dobrze widzisz”.,Nagła utrata widzenia, zasłona przed okiem lub błyski wymagają pilnej pomocy.
Rozmawiaj z diabetologiem. Dzielę się wiedzą i swoim doświadczeniem, ale ilość węglowodanów w posiłkach, dawki insuliny i dietę zawsze dopasuj ze swoim lekarzem lub dietetykiem.
Źródła
- Polskie Towarzystwo Diabetologiczne: Zalecenia kliniczne 2026 (omówienie na opieka.farm)
- Terminy kontroli ustala okulista i diabetolog
Dodaj komentarz