Stan przedcukrzycowy: leki GLP-1 a metformina w analizie AHA

Dorośli ze stanem przedcukrzycowym i otyłością, którzy przyjmowali leki z grupy GLP-1, częściej wracali do prawidłowej glikemii i rzadziej zachorowali na cukrzycę typu 2 niż osoby leczone metforminą – wynika z analizy dokumentacji medycznej ponad 250 tys. pacjentów. American Heart Association (AHA) opisało ją w komunikacie z 2 listopada 2026 r., a wyniki zostaną przedstawione na kongresie AHA Scientific Sessions 2026 w Chicago (6–9 listopada). To streszczenie zjazdowe, które nie przeszło jeszcze recenzji naukowej, więc wnioski są wstępne.

Co porównano

Stan przedcukrzycowy oznacza glikemię wyższą od prawidłowej, ale jeszcze poniżej progu rozpoznania cukrzycy. Autorzy badania – zespół z Mayo Clinic w Scottsdale (Arizona), którego pracę prezentuje dr Vinicius de Sousa Barzon Serra – zwracają uwagę, że dotychczasowe badania leków GLP-1 dotyczyły głównie osób, które już mają cukrzycę typu 2. Tym razem przyjrzano się wcześniejszemu etapowi.

Dane pochodziły z elektronicznej dokumentacji medycznej. Średni wiek uczestników wynosił 52 lata, 76% stanowiły kobiety, a obserwacja trwała średnio około 3 lat. Mniej więcej połowa osób przyjmowała lek z grupy GLP-1, pozostali – metforminę. Grupy dobrano tak, by były podobne pod względem wieku, chorób współistniejących (m.in. nadciśnienia, bezdechu sennego, uzależnienia od nikotyny) i innych przyjmowanych leków.

Najważniejsze wyniki

W porównaniu z osobami przyjmującymi metforminę u osób leczonych lekami GLP-1 odnotowano:

• 1,5 raza większą szansę na powrót glikemii do prawidłowych wartości,
• o 31% mniejsze ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2,
• o 41% mniejsze ryzyko zgonu z jakiejkolwiek przyczyny w okresie 5 lat,
• o 15% mniej zawałów serca, o 20% mniej udarów, o 25% mniej przypadków niewydolności serca i o 8% mniej przypadków migotania przedsionków.

Ograniczenia badania

AHA podkreśla, że streszczenia prezentowane na jej kongresach nie są recenzowane, a wyniki należy traktować jako wstępne do czasu publikacji pełnego artykułu. Badanie ma charakter obserwacyjny, więc pokazuje związek, a nie zależność przyczynowo-skutkową. Rozpoznania i zdarzenia ustalano na podstawie kodów diagnoz, które bywają niekompletne. Analizowano dane o receptach, dlatego nie wiadomo, jak regularnie pacjenci przyjmowali leki ani w jakich dawkach. Wszystkie leki GLP-1 potraktowano też jako jedną grupę, bez porównania poszczególnych substancji.

Prof. Robert Eckel z University of Colorado, były prezes AHA, który nie brał udziału w badaniu, ocenił, że korzyści wynikają prawdopodobnie z utraty masy ciała, o której wiadomo, że pomaga zapobiegać cukrzycy typu 2. Zwrócił też uwagę na koszt i dostępność leków GLP-1. Sam autor badania zaznacza, że metformina pozostaje lekiem pierwszego wyboru – jest bezpieczna, tania i dobrze poznana – a wyniki mają raczej poszerzać rozmowę lekarza z pacjentem o możliwe opcje niż zastępować jeden lek drugim.

Co to oznacza w praktyce

Wyniki nie zmieniają obecnych zaleceń. Podstawą postępowania w stanie przedcukrzycowym pozostaje zmiana stylu życia – dieta, ruch i redukcja masy ciała – o czym przypominają także autorzy analizy. Leki stosuje się w zależności od stanu zdrowia i chorób współistniejących konkretnej osoby. Leki GLP-1 są w Polsce stosowane w leczeniu cukrzycy typu 2, a niektóre z nich także w leczeniu otyłości; o ich ewentualnym zastosowaniu decyduje lekarz. Pełniejszą ocenę umożliwi dopiero publikacja badania w recenzowanym czasopiśmie.

Więcej o tym, jak zapobiegać cukrzycy, można przeczytać w tekście Profilaktyka cukrzycy typu 2, a o interpretacji wyników badań – w artykule Cukier na czczo 110 – co oznacza. Przegląd leków stosowanych w cukrzycy zawiera wpis Leki na cukrzycę typu 2.