Wyższa opłata cukrowa od 2027? Sejm uchwalił ustawę

Sejm 22 października 2026 r. uchwalił nowelizację ustawy o zdrowiu publicznym, która podnosi tzw. opłatę cukrową od napojów z cukrem i słodzikami oraz obejmuje nią kolejne produkty. To jeszcze nie jest obowiązujące prawo: ustawa trafi do Senatu, a potem do prezydenta, który w grudniu 2025 r. zawetował podobne przepisy. Zmiana dotyczy wszystkich kupujących napoje, a jej deklarowanym celem jest ograniczenie otyłości i cukrzycy typu 2.

Co dokładnie zmienia ustawa

Główna zmiana to wyższe stawki. Opłata stała obejmuje napoje z cukrami do 5 g w 100 ml oraz napoje z jakąkolwiek ilością substancji słodzącej – także te reklamowane jako „zero”. Opłata zmienna, naliczana za każdy gram cukrów powyżej 5 g w 100 ml, ma wzrosnąć dwukrotnie. Największa, dziesięciokrotna podwyżka dotyczy dodatku kofeiny lub tauryny, czyli głównie napojów energetycznych.

Nowelizacja rozszerza też listę produktów objętych opłatą:

• napoje zawierające co najmniej 20% soku i do 5 g cukrów, jeśli mają dodatek substancji słodzących, kofeiny lub tauryny;
• wysokosłodzone syropy owocowe ze śladową ilością soku sprzedawane jako suplementy diety – z wyjątkiem opakowań do 200 ml;
• wszystkie koncentraty (płynne, półpłynne i stałe) – z jedną stawką 3 zł za litr albo kilogram.

Za ustawą głosowało 233 posłów, przeciw było 76, a 128 wstrzymało się od głosu.

Dlaczego opłata ma wzrosnąć

W opisie projektu w wykazie prac legislacyjnych rządu (nr UD417) wskazano, że obowiązująca wysokość opłaty została przyjęta w 2020 r. i odbiega od obecnych cen napojów, przez co jest za niska, by wpływać na wybory konsumentów. Projekt powołuje się na Światową Organizację Zdrowia i OECD, według których instrumenty fiskalne mogą sprzyjać prozdrowotnym zachowaniom.

Według tego samego dokumentu 96,5% wpływów z opłaty trafia do Narodowego Funduszu Zdrowia, który przeznacza je na edukację, profilaktykę i leczenie skutków nadwagi oraz otyłości. Ministerstwo Zdrowia szacuje, że koszty bezpośrednio związane z otyłością – razem z leczeniem jej powikłań – mogły w 2025 r. wynieść od 4,4 do 15,4 mld zł, a po doliczeniu kosztów pośrednich (np. absencji w pracy, rent, przedwczesnych zgonów) nawet 44,1 mld zł.

Co dalej z ustawą

Teraz ustawą zajmie się Senat, a następnie trafi ona do prezydenta. W grudniu 2025 r. prezydent Karol Nawrocki zawetował podobne przepisy, argumentując, że nie podpisze ustawy podnoszącej podatki. Dlatego datę 1 stycznia 2027 r. trzeba traktować jako planowaną – ostateczny los przepisów nie jest jeszcze przesądzony.

Co to oznacza w praktyce dla osób z cukrzycą

Opłata dotyczy napojów, syropów i koncentratów, a nie leków czy sprzętu do leczenia cukrzycy. Jeśli ustawa wejdzie w życie, droższe mogą być zarówno napoje słodzone cukrem, jak i napoje ze słodzikami, bo opłata stała obejmuje także substancje słodzące. O tym, o ile wzrosną ceny na półce, zdecydują producenci i sklepy.

Z punktu widzenia diety najważniejsze się nie zmienia: na co dzień najlepszym wyborem pozostaje woda, a słodkie napoje warto zostawić na sytuacje, w których są potrzebne, np. przy niedocukrzeniu. Więcej o tym, co pić, w tekście Jakie napoje dla cukrzyka, a o zapobieganiu chorobie – w poradniku Profilaktyka cukrzycy typu 2. Postępowanie przy niskim cukrze opisuje tekst Jak radzić sobie z hipoglikemią.