Semaglutyd w cukrzycy typu 1: co się dzieje po odstawieniu

Coraz więcej dorosłych z cukrzycą typu 1 i otyłością stosuje semaglutyd, choć w Unii Europejskiej lek nie jest zarejestrowany w tym typie cukrzycy. Nowa analiza amerykańskiego badania ADJUST-T1D pokazuje, co dzieje się z glikemią po jego odstawieniu: w ciągu trzech miesięcy czas w zakresie docelowym spadł, a zmienność glikemii wzrosła – mimo że wszyscy uczestnicy korzystali z automatycznego podawania insuliny (AID).

Co wykazało badanie ADJUST-T1D

ADJUST-T1D to badanie z podwójnie ślepą próbą, sfinansowane przez fundację Breakthrough T1D (numer w rejestrze NCT05537233). Wzięły w nim udział 72 osoby dorosłe z cukrzycą typu 1 i otyłością, które korzystały z systemu automatycznego podawania insuliny. Przez 26 tygodni połowa uczestników przyjmowała semaglutyd raz w tygodniu, a połowa placebo. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „NEJM Evidence” w 2025 r.

Głównym celem było jednoczesne osiągnięcie trzech rzeczy: czasu w zakresie 70–180 mg/dl powyżej 70%, czasu poniżej 70 mg/dl mniejszego niż 4% i spadku masy ciała o co najmniej 5%. Udało się to 36% osób w grupie semaglutydu i nikomu w grupie placebo. W porównaniu z placebo HbA1c spadła dodatkowo o 0,3 punktu procentowego, a czas w zakresie wzrósł o 8,8 punktu procentowego. W każdej z grup wystąpiły po dwa epizody ciężkiej hipoglikemii; nie odnotowano kwasicy ketonowej.

Co się stało po odstawieniu leku

Badacze sprawdzili dane z CGM i dokumentacji medycznej 58 uczestników trzy miesiące po zakończeniu badania. Analizę opublikowano w czasopiśmie „Diabetes, Obesity and Metabolism” (online 31 sierpnia 2026 r.), a w październiku przedstawiono ją na kongresie Breakthrough T1D w Filadelfii – o wynikach napisał 22 października serwis Healio.

• Czas w zakresie: mediana spadku o 3,6 punktu procentowego u osób, które odstawiły semaglutyd, wobec wzrostu o 1,5 punktu w grupie placebo.
• Odchylenie standardowe glikemii: średni wzrost o 6 mg/dl wobec 1,2 mg/dl w grupie placebo.
• Współczynnik zmienności: wzrost o 3,1 punktu procentowego wobec 1,1 punktu.
• Po trzech miesiącach zmienność glikemii była już podobna w obu grupach, a pozostałe wskaźniki CGM nie różniły się istotnie.

Dr Kanchan Bhasin z Indiana University School of Medicine, współautorka analizy, zwróciła uwagę, że zmienność glikemii wzrosła mimo korzystania przez wszystkich uczestników z AID. Jej zdaniem korzyści z leczenia nie należy zakładać automatycznie po jego odstawieniu, a po zakończeniu terapii warto uważniej przeglądać dane z CGM i w razie potrzeby zmienić ustawienia insuliny. To niewielka analiza obserwacyjna po zakończeniu badania, więc wyniki trzeba traktować ostrożnie.

Co mówią dane z Danii

Szerszy obraz daje duńskie badanie rejestrowe opublikowane w maju 2026 r. w „The Lancet Regional Health – Europe”. Objęło 879 osób z cukrzycą typu 1, które w latach 2018–2024 zaczęły przyjmować semaglutyd (622 na wstrzyknięciach, 257 na pompie). W pierwszych sześciu miesiącach HbA1c spadła średnio o 0,52% (5,7 mmol/mol) i potem utrzymywała się na stałym poziomie. Nie stwierdzono częstszych hospitalizacji z powodu hipoglikemii ani kwasicy ketonowej niż w grupie porównawczej. Po roku lek nadal stosowała mniej więcej połowa osób.

Co to oznacza w praktyce

Oba badania pokazują, że semaglutyd może pomagać części dorosłych z cukrzycą typu 1 i otyłością, ale efekt utrzymuje się głównie w trakcie leczenia. Przerwanie terapii – z powodu kosztów, braku leku czy działań niepożądanych – może pogorszyć glikemię nawet przy dobrze ustawionym systemie AID. Dlatego plan odstawienia warto omówić z diabetologiem wcześniej i przez pierwsze tygodnie częściej sprawdzać raporty z CGM (czas w zakresie, zmienność, średnią glikemię). Pomocne mogą być: kalkulator HbA1c i średniej glikemii oraz tekst o korzyściach z ciągłego monitorowania glukozy. Więcej o lekach z tej grupy w artykule o lekach na cukrzycę typu 2.