W skrócie
- Czosnek ma bardzo niski indeks glikemiczny i niewiele węglowodanów przyswajalnych, więc cukrzyk może go jeść. Dwa duże ząbki (około 20 g) to 5,8 g węglowodanów przyswajalnych, czyli około 0,6 WW.
- W metaanalizach badań z udziałem osób z cukrzycą typu 2 czosnek, zwłaszcza w postaci suplementów, wiązał się z niewielkim spadkiem glukozy na czczo i HbA1c.
- To dodatek do leczenia, a nie jego zamiennik. Nie odstawiaj leków i nie zastępuj ich czosnkiem.
- Czosnek może nasilać działanie leków przeciwzakrzepowych i przeciwcukrzycowych, więc przed suplementacją porozmawiaj z lekarzem.
„Czy czosnek obniża cukier?” to jedno z najczęstszych pytań o domowe sposoby przy cukrzycy. Odpowiedź brzmi: według części badań trochę, ale efekt jest umiarkowany i dotyczy głównie suplementów w ustalonych dawkach. Poniżej opisujemy, co wiadomo o czosnku, ile go jeść i na co uważać.
Ile węglowodanów ma czosnek
Według zestawienia Centrum Jaskry dwa duże ząbki czosnku (około 20 g) mają około 29 kcal i 6,6 g węglowodanów, z czego 5,8 g to węglowodany przyswajalne, czyli około 0,6 wymiennika węglowodanowego (1 WW to 10 g). Główny węglowodan czosnku to fruktany zaliczane do błonnika rozpuszczalnego. Według Akademii Cukrzycy indeks glikemiczny czosnku jest poniżej 10. W praktyce przy typowych ilościach używanych w kuchni czosnek nie podnosi glikemii. Więcej o indeksie glikemicznym warzyw znajdziesz w naszym dziale „Indeks glikemiczny”.
Co mówią badania
Polskie Stowarzyszenie Diabetyków przywołuje dwie metaanalizy badań nad czosnkiem w cukrzycy typu 2. W pierwszej, obejmującej 33 badania i 1 273 osoby, glukoza na czczo była niższa o około 10,9 mg/dl, a HbA1c spadło o około 0,6 punktu procentowego. W drugiej, obejmującej 9 badań i 768 osób, po 24 tygodniach przyjmowania czosnku w dawce 0,5–1,5 g na dobę glukoza na czczo obniżyła się o około 21 mg/dl.
| Metaanaliza (wg opisu PSD) | Liczba badań i osób | Wynik |
|---|---|---|
| Shabani i wsp. | 33 badania, 1 273 osoby | glukoza na czczo o około 10,9 mg/dl niżej, HbA1c o około 0,6 pkt proc. niżej |
| Wang i wsp. | 9 badań, 768 osób | po 24 tygodniach (0,5–1,5 g na dobę) glukoza na czczo o około 21 mg/dl niżej |
Nie udało nam się otworzyć pełnych tekstów tych prac, dlatego podajemy wyniki tak, jak opisało je Polskie Stowarzyszenie Diabetyków. Ten sam opis zawiera drobną nieścisłość w jednostce HbA1c, którą poprawiłyśmy na punkty procentowe. Takie wyniki mówią o średnim efekcie w grupach, a nie o tym, co stanie się u Ciebie. Warto też pamiętać, że badania stosowały zwykle suplementy w ustalonych dawkach, a nie zwykły czosnek do obiadu,.
Jak jeść czosnek
- Zwykła ilość to 1–2 ząbki dziennie, czyli około 6–10 g.
- Surowy lub świeżo rozdrobniony czosnek (np. przez praskę) zawiera więcej aktywnych substancji. Gotowanie zmniejsza ilość allicyny, choć część związków siarkowych zostaje.
- Surowy ma mocny zapach i może drażnić żołądek, gotowany jest łagodniejszy.
- Suplementy w dawkach 0,5–1,5 g na dobę stosowano w badaniach przez kilka miesięcy, ale decyzję o suplementacji podejmij po rozmowie z lekarzem.
Czosnek dobrze pasuje do warzyw, mięsa i sosów. Sprawdź nasze przepisy, np. sposoby zagęszczania sosu bez mąki, w których możesz użyć go do aromatu.
Na co uważać
- Leki przeciwzakrzepowe (warfaryna, acenokumarol, klopidogrel): czosnek może zwiększać ryzyko krwawień.
- Leki na cukrzycę: czosnek może nasilać ich działanie, więc przy większych ilościach, szczególnie w postaci suplementów, mierz glikemię częściej. Ryzyko hipoglikemii opisuje wpis Jak radzić sobie z hipoglikemią.
- Możliwe dolegliwości żołądkowo-jelitowe, zgaga, bóle brzucha i zawroty głowy, szczególnie przy refluksie lub zespole jelita drażliwego.
- Opisano potencjalne interakcje z lekami metabolizowanymi przez enzymy CYP3A4 i CYP2E1 oraz z inhibitorami proteazy.
Czosnek może być elementem uzupełniającym zdrowej diety, ale nie zastępuje leczenia cukrzycy. Nie odstawiaj leków ani insuliny i nie zmieniaj dawek z powodu czosnku.
Najczęstsze pytania
Czy cukrzyk może jeść czosnek?
Tak. Ma bardzo niski indeks glikemiczny, a dwa duże ząbki to około 0,6 WW.
Czy czosnek obniża cukier?
W metaanalizach opisano niewielki spadek glukozy na czczo i HbA1c po czosnku, głównie w postaci suplementów. Nie jest to lek na cukrzycę, a efekt w codziennym jedzeniu jest niepewny.
Czy czosnek można łączyć z lekami na cukrzycę?
Zwykle tak w ilościach kulinarnych, ale suplementy i duże ilości mogą nasilać działanie leków przeciwcukrzycowych i przeciwzakrzepowych. Zapytaj lekarza lub farmaceutę.
Rozmawiaj z diabetologiem. Dzielę się wiedzą i swoim doświadczeniem, ale ilość węglowodanów w posiłkach, dawki insuliny i dietę zawsze dopasuj ze swoim lekarzem lub dietetykiem.
Źródła
- Polskie Stowarzyszenie Diabetyków, „Czosnek a zaburzenia lipidowe, cukrzyca i nadciśnienie tętnicze” (2021, aktualizacja 2022), opis metaanaliz Shabani i wsp. oraz Wang i wsp.
- Centrum Jaskry, „Jak jeść czosnek przy cukrzycy”.
- Akademia Cukrzycy, „Czy cukrzyk może jeść czosnek?”.
Dodaj komentarz