Jakie badania na cukrzycę typu 1 wykonać? Rozpoznanie krok po kroku

Awatar Magdalena Bród

Opublikowano

2 min czytania

Jakie badanie na cukrzycę typu 1 i diagnostykę wykonać?
Spis treści (3)
  1. Badania, które potwierdzają cukrzycę
  2. Badania, które ustalają typ 1
  3. Badania po rozpoznaniu

W skrócie

  • Cukrzycę rozpoznaje się na podstawie glikemii (przygodnej, na czczo), OGTT lub HbA1c, a typ 1 potwierdzają dodatkowo autoprzeciwciała.
  • Przy objawach wystarczy glikemia przygodna od 200 mg/dl (11,1 mmol/l), na czczo od 126 mg/dl, HbA1c od 6,5%.
  • Autoprzeciwciała (anty-GAD, IAA, IA-2, ZnT8) i peptyd C pomagają odróżnić typ 1 od typu 2, zwłaszcza u dorosłych.
  • Ketony we krwi lub moczu sprawdza się przy podejrzeniu kwasicy ketonowej.

Rozpoznanie cukrzycy zawsze opiera się na badaniu laboratoryjnym, a nie na samym glukometrze. Gdy cukrzyca jest już potwierdzona, kolejne badania mają ustalić jej typ i ocenić, czy nie rozwinęła się kwasica.

Badania, które potwierdzają cukrzycę

BadanieKryterium cukrzycyUwagi
Glikemia przygodna (z objawami)200 mg/dl (11,1 mmol/l) lub więcejwystarcza do rozpoznania, gdy są objawy
Glikemia na czczo126 mg/dl lub więcejpo co najmniej 8 godzinach bez jedzenia
OGTT (test obciążenia glukozą)120. minuta 200 mg/dl lub więcejrzadziej przy typie 1
HbA1c6,5% lub więcejjej wiarygodność zmniejsza m.in. niedokrwistość

Przy jednoznacznych objawach i wysokiej glikemii nie ma potrzeby powtarzać badania wielokrotnie. U osób bez objawów wynik wymaga potwierdzenia.

Badania, które ustalają typ 1

BadanieCo pokazuje
Autoprzeciwciała: anty-GAD, IAA, IA-2, ZnT8potwierdzają proces autoimmunologiczny typowy dla typu 1
Peptyd Cocena własnej produkcji insuliny, u dorosłych poniżej 200 pmol/l po posiłku przemawia za typem 1
Ketony we krwi lub moczusygnał kwasicy ketonowej
Gazometriaocena kwasicy, wykonywana w szpitalu

U niemowląt z bardzo wczesnym zachorowaniem (przed 6–12 miesiącem życia) lekarz zleca dodatkowo badania genetyczne, bo może chodzić o rzadką cukrzycę monogenową.

Badania po rozpoznaniu

BadaniePo co
Morfologia, kreatynina, eGFR, lipidogram, próby wątroboweocena stanu ogólnego i narządów
TSH i przeciwciała tarczycowetyp 1 często współistnieje z chorobami tarczycy
Przeciwciała w kierunku celiakiiceliakia częściej występuje u osób z typem 1
Albuminuria (ACR)wczesne wykrycie uszkodzenia nerek
Badanie dna okaocena retinopatii, zwykle u dorosłych od rozpoznania, u dzieci od wieku ustalonego przez lekarza

Nie stawiaj diagnozy samodzielnie na podstawie glukometru ani paska do moczu.,Nie opóźniaj badań, gdy masz objawy i glikemię powyżej 200 mg/dl.,Przy wymiotach, bólu brzucha i szybkim oddechu jedź na SOR, a nie czekaj na termin w poradni.

Rozmawiaj z diabetologiem. Dzielę się wiedzą i swoim doświadczeniem, ale ilość węglowodanów w posiłkach, dawki insuliny i dietę zawsze dopasuj ze swoim lekarzem lub dietetykiem.

Źródła

  1. Polskie Towarzystwo Diabetologiczne: Zalecenia kliniczne 2026 (omówienie na opieka.farm)
  2. kliklekarz.pl, cukrzyca u dzieci i niemowląt: objawy i diagnoza

Więcej o mnie i o tym, jak piszę

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *