W skrócie
- Osoby z cukrzycą mają od dwóch do sześciu razy wyższe ryzyko udaru mózgu niż populacja ogólna.
- Objawy rozpoznasz testem FAST: opadnięcie kącika ust (Face), osłabienie ręki (Arms), zaburzenia mowy (Speech), a gdy je zauważysz, liczy się czas (Time): dzwoń pod 112.
- Według opracowań nawet około 80% udarów można zapobiec: kontrolą ciśnienia, lipidów i glikemii, niepaleniem oraz ruchem.
- Zalecenia PTD 2026 uwzględniają agonistów GLP-1 w profilaktyce udaru niezależnie od HbA1c u kwalifikujących się osób.
Udar to nagłe przerwanie dopływu krwi do mózgu. Przy cukrzycy zagrożenie jest większe, bo wspólne czynniki ryzyka (nadciśnienie, zaburzenia lipidowe, insulinooporność, palenie) działają razem z wysoką glikemią na naczynia.
Objawy: test FAST
| Litera | Co sprawdzić |
|---|---|
| F (Face) | czy twarz jest opadnięta, czy uśmiech jest symetryczny |
| A (Arms) | czy obie ręce da się unieść i utrzymać |
| S (Speech) | czy mowa jest wyraźna, czy osoba rozumie pytania |
| T (Time) | natychmiast dzwoń pod 112, nie czekaj na poprawę |
Inne objawy to zawroty głowy i problemy z równowagą, zaburzenia widzenia, nagły silny ból głowy i drętwienie po jednej stronie ciała. Każda minuta zwłoki to utrata wielu komórek mózgowych, a leczenie (leki trombolityczne w ciągu 4,5 godziny lub trombektomia mechaniczna do 24 godzin) działa najlepiej, gdy zaczyna się szybko.
Co zwiększa ryzyko udaru
| Czynnik | Dlaczego ma znaczenie |
|---|---|
| Nadciśnienie tętnicze | najważniejszy modyfikowalny czynnik, nieleczone sprzyja także udarom krwotocznym |
| Cukrzyca i niewyrównana glikemia | uszkadza naczynia mózgowe |
| Podwyższony LDL | sprzyja miażdżycy tętnic szyjnych i mózgowych |
| Palenie tytoniu | uszkadza śródbłonek i zwiększa krzepliwość |
| Migotanie przedsionków | zakrzepy z serca mogą trafić do mózgu |
Profilaktyka
| Działanie | Cel |
|---|---|
| Ciśnienie tętnicze | 120–129/70–79 mm Hg według PTD 2026 |
| Lipidy | LDL zgodnie z kategorią ryzyka, statyny |
| Wyrównanie glikemii | mniejsze ryzyko powikłań naczyniowych |
| Rzucenie palenia | zmniejsza ryzyko |
| Aktywność fizyczna i dieta | poprawa ciśnienia i lipidów |
| Leczenie migotania przedsionków | leki przeciwzakrzepowe zgodnie z decyzją lekarza |
Zarówno za niska, jak i za wysoka glukoza szkodzi mózgowi. W ostrym udarze glikemię powyżej 180 mg/dl leczy się insuliną w szpitalu.
Nie czekaj „aż przejdzie”: nawet krótkotrwałe objawy udarowe (TIA) wymagają pilnej oceny.,Nie jedź sam do szpitala: wezwij pogotowie, bo karetka może wcześniej rozpocząć diagnostykę.,Nie odstawiaj leków na ciśnienie i statyn bez konsultacji z lekarzem.
Rozmawiaj z diabetologiem. Dzielę się wiedzą i swoim doświadczeniem, ale ilość węglowodanów w posiłkach, dawki insuliny i dietę zawsze dopasuj ze swoim lekarzem lub dietetykiem.
Źródła
- Polskie Towarzystwo Diabetologiczne: Zalecenia kliniczne 2026 (omówienie na opieka.farm)
- leki.pl, udar mózgu
- Cukrzyca Polska, udar mózgu i cukrzyca
Dodaj komentarz