Cukrzyca typu 1 u dzieci po pandemii: dane z Finlandii

W czasie pandemicznego zamknięcia społeczeństwa w Finlandii u dzieci rozpoznawano więcej nowych przypadków cukrzycy typu 1, ale po zniesieniu ograniczeń zachorowalność wróciła do poziomu sprzed pandemii – wynika z badania opublikowanego 2 listopada 2026 r. w czasopiśmie „PLOS Medicine”. Choć po lockdownie zakażenie SARS-CoV-2 przeszła duża część dzieci, liczba zachorowań nie rosła. Autorzy uważają, że wirus nie był bezpośrednim wyzwalaczem choroby.

Skąd pytanie o pandemię

W wielu publikacjach pandemię COVID-19 wiązano ze wzrostem liczby zachorowań na cukrzycę typu 1. Jak przypominają autorzy, niektóre badania europejskie wskazywały, że wzrost odnotowany podczas lockdownów w 2021 r. nie utrzymał się po ponownym otwarciu społeczeństwa w 2022 r. Danych o tym, co działo się po ostrej fazie pandemii, wciąż jest jednak niewiele.

Zespół, w którym pierwszą autorką jest Susanna Tall, przeanalizował dane Fińskiego Rejestru Cukrzycy Dziecięcej. Z 3467 przypadków 2096 przypadło na okres przed pandemią (trzy 18-miesięczne okresy z lat 2014–2019), 785 na czas lockdownu i 586 na okres po nim. Wcześniejszy kontakt dzieci z koronawirusem oceniano, łącząc informacje o szczepieniach przeciw COVID-19 z wynikami badań przeciwciał przeciw SARS-CoV-2 we krwi.

Co wykazano

• Zachorowalność po lockdownie była istotnie niższa niż w czasie lockdownu (współczynnik zapadalności IRR 0,85).
• Nie różniła się od zachorowalności sprzed pandemii (IRR 1,00).
• Odsetek dzieci z przeciwciałami świadczącymi o przebytym zakażeniu wzrósł z 0,9% w czasie lockdownu do ponad 40% po nim.

Autorzy wnioskują, że okres lockdownu był w Finlandii szczytem zachorowań na cukrzycę typu 1 u dzieci – w porównaniu zarówno z czasem przed pandemią, jak i po niej. Skoro po lockdownie zakażeń było znacznie więcej, a zachorowań nie przybywało, ich zdaniem wirus odgrywał raczej pośrednią niż bezpośrednią rolę w obserwowanych zmianach. Mechanizmu tego pośredniego wpływu badanie nie wyjaśnia.

Ograniczenia i co to oznacza

Okres obserwacji po lockdownie był stosunkowo krótki (do końca 2022 r.), a w analizie nie modelowano wprost długoterminowego trendu zachorowań na cukrzycę typu 1. Autorzy zaznaczają, że powrót do wcześniejszego poziomu nie przesądza, iż zachorowalność wróciła na oczekiwaną ścieżkę – nie da się też odróżnić przejściowego skoku od „nadrobienia” zachorowań na tle długofalowego trendu. Badanie dotyczy Finlandii i nie wiadomo, na ile wyniki przenoszą się na inne kraje, w tym Polskę.

Dla rodziców najważniejsze pozostaje to samo co wcześniej: szybkie rozpoznanie objawów cukrzycy typu 1 u dziecka. Opisuje je tekst Jak rozpoznać pierwsze objawy cukrzycy. O przyczynach choroby więcej w artykule Skąd się bierze cukrzyca typu 1, a o badaniach przesiewowych wykrywających ją przed objawami – we wpisie Badania przesiewowe w kierunku cukrzycy typu 1.