W skrócie
- U zdrowej osoby w moczu nie ma bilirubiny, a urobilinogen występuje w śladowej ilości (zwykle do 1 mg/dl, zakres zależy od laboratorium).
- Bilirubina w moczu zawsze wymaga wyjaśnienia: może wskazywać na chorobę wątroby lub dróg żółciowych.
- Podwyższony urobilinogen sugeruje chorobę wątroby albo nadmierny rozpad krwinek, a jego brak utrudniony odpływ żółci.
- Pojedynczy wynik na pasku bywa zafałszowany (stara próbka, światło, antybiotyki, witamina C), więc nietypowy wynik warto powtórzyć.
Bilirubina i urobilinogen to dwa barwniki związane z rozpadem krwinek czerwonych i pracą wątroby. W badaniu ogólnym moczu oznacza się je paskiem, razem z glukozą, ketonami, białkiem i pH. Ten wpis wyjaśnia, co znaczy każdy z tych wyników, czym różni się u dorosłych, w ciąży i u dzieci oraz kiedy iść do lekarza. Jeśli masz cukrzycę, pamiętaj, że to badanie jest rutynowe i pasek przy okazji pokazuje też cukier i ketony, ale o wątrobie mówią właśnie te dwa barwniki.
Skąd bierze się bilirubina i urobilinogen
Bilirubina powstaje z rozpadu hemoglobiny. Wątroba wiąże ją i wydziela do żółci. Część trafia do jelita, gdzie bakterie zamieniają ją w urobilinogen. Większość urobilinogenu wraca do wątroby, a niewielka porcja przedostaje się do moczu. Według Mayo Clinic bilirubina w moczu może wskazywać na uszkodzenie wątroby lub chorobę wątroby.
| Wynik na pasku | Co może oznaczać | Co dalej |
|---|---|---|
| Bilirubina obecna (dodatnia) | Choroba wątroby, zapalenie lub kamica dróg żółciowych, utrudniony odpływ żółci, zatrucie lekami lub grzybami | Konsultacja lekarska, zwykle badania krwi (bilirubina, ALT, AST) |
| Urobilinogen podwyższony | Zapalenie lub marskość wątroby, polekowe uszkodzenie wątroby, hemoliza (nadmierny rozpad krwinek) | Powtórzyć badanie, omówić z lekarzem |
| Urobilinogen niewykrywalny | Utrudniony odpływ żółci do jelit (żółtaczka mechaniczna), czasem antybiotyki zmieniające florę jelitową | Zależnie od objawów, omówić z lekarzem |
| Oba w normie | Brak sygnału ze strony wątroby w tym badaniu | Nic, jeśli nie ma objawów |
Bilirubina w moczu
U zdrowej osoby bilirubina w moczu nie występuje. Jej pojawienie się bywa pierwszym sygnałem problemu, jeszcze zanim skóra i białka oczu zrobią się żółte. Mocz jest wtedy zwykle ciemny, bursztynowy lub brunatny. Do przyczyn należą zapalenie wątroby (np. wirusowe), marskość, kamica i zapalenie dróg żółciowych, nowotwory trzustki i dróg żółciowych oraz zatrucie lekami lub grzybami. Niepokojące są też żółty odcień skóry i spojówek, ból brzucha, stałe zmęczenie i utrata masy ciała.
Urobilinogen w moczu
Prawidłowy wynik to zwykle do 1 mg/dl (około 0,2–1,0 mg/dl, zależnie od laboratorium, część używa jednostek EU/dl). Podwyższenie wskazuje najczęściej na choroby wątroby albo hemolizę. Brak urobilinogenu sugeruje, że żółć nie dociera do jelita. Na wynik wpływają też: próbka zbyt długo stojąca, zanieczyszczenie, antybiotyki i duże dawki witaminy C. Dlatego przy nietypowym wyniku najpierw warto sprawdzić, czy próbka była pobrana i przechowana poprawnie.
W ciąży i u dzieci
W ciąży bilirubina w moczu razem ze świądem skóry (zwłaszcza dłoni i stóp) i żółtaczką może oznaczać cholestazę ciężarnych. To stan, który w skrajnych sytuacjach zagraża dziecku, więc objawy trzeba zgłosić lekarzowi prowadzącemu bez zwlekania. Samo śladowe odchylenie bez objawów lekarz zwykle ocenia na tle pozostałych wyników.
U dzieci obowiązują te same zasady interpretacji paska, ale wyniki zawsze ocenia pediatra. Zwróć uwagę na żółte zabarwienie skóry lub białek oczu, ciemny mocz, jasne stolce i spadek apetytu. U noworodków bilirubina we krwi jest wyższa niż u starszych dzieci i podlega osobnym normom, które ocenia lekarz.
Nie stawiaj diagnozy na podstawie samego paska. Wynik dodatni trzeba potwierdzić badaniem w laboratorium.,Mocz do badania oddaj świeży, najlepiej w ciągu kilku godzin. Stara lub nasłoneczniona próbka zmienia wynik.,Ciemny mocz z jasnymi stolcami i żółtą skórą to powód do pilnej konsultacji, nie do czekania na kolejne badanie.
Rozmawiaj z diabetologiem. Dzielę się wiedzą i swoim doświadczeniem, ale ilość węglowodanów w posiłkach, dawki insuliny i dietę zawsze dopasuj ze swoim lekarzem lub dietetykiem.
Źródła
- Mayo Clinic, Urinalysis (opis składników badania moczu).
- MedMe, Bilirubina w moczu: przyczyny, norma i interpretacja badania.
- Poradnik Zdrowie, Urobilinogen w moczu: norma i znaczenie diagnostyczne.
- Prolife MC, Urobilinogen w moczu: co oznacza wynik.
Dodaj komentarz